ประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อพัฒนาศักยภาพเครือข่ายอาสาสมัครให้คำปรึกษาแก่หญิงไทยที่แต่งงาน กับชาวต่างชาติ

ประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อพัฒนาศักยภาพเครือข่ายอาสาสมัครให้คำปรึกษาแก่หญิงไทยที่แต่งงาน
กับชาวต่างชาติ ประจำปี พ.ศ. 2562

ระหว่างวันที่ 1 – 5 กรกฎาคม 2562

ณ โรงแรม ริเวอร์ไรน์ เพลส จังหวัดนนทบุรี

ภูมิหลังและพัฒนาการ กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว (สค.) ดำเนินกิจกรรมการพัฒนาทักษะการให้คำปรึกษาแก่เครือข่ายอาสาสมัครหญิงไทยในต่างประเทศ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2555 ซึ่งการจัดประชุมเชิงปฏิบัติการฯ ครั้งนี้ดำเนินการในปีที่ 8

– ผู้เข้าร่วมกิจกรรม เครือข่ายอาสาสมัครจากประเทศในภูมิภาคยุโรป เอเชีย ออสเตรเลีย ภาคีจิตอาสาคืนถิ่น
ที่กลับมาใช้ชีวิตในประเทศไทย และผู้แทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง รวม 65 คน ใน 15 ประเทศ ได้แก่ สมาพันธรัฐสวิส เยอรมนี ฝรั่งเศส นอร์เวย์ สวีเดน อิตาลี เนเธอร์แลนด์ ฟินแลนด์ เดนมาร์ก สหราชอาณาจักร ญี่ปุ่น
เขตบริหารพิเศษฮ่องกง ประเทศไทย และออสเตรเลีย

– ผู้เข้าร่วมกิจกรรม ร้อยละ 91.5 เป็นเพศหญิง อายุน้อยที่สุด 24 ปีอายุสูงสุด 71 ปี จบการศึกษาระดับปริญญาตรี ร้อยละ 54.3 และสูงกว่าปริญญาตรีมากถึง ร้อยละ 34.8

– ผู้เข้าร่วมกิจกรรมมีอาชีพหลากหลาย เช่น ข้าราชการเกษียณอายุราชการ ธุรกิจส่วนตัว ล่ามอิสระ มัคคุเทศก์ ที่ปรึกษา พนักงานเอกชน ลูกจ้างทั่วไป และแม่บ้าน

– ในส่วนของผู้เข้าร่วมกิจกรรมในประเทศไทยมาจากภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง อาทิ

ภาคีล่ามจิตอาสา ภาคีจิตอาสาคืนถิ่นไทย กรมการกงสุล ศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้      ศูนย์ส่งเสริมและประสานการพัฒนาสังคมไทยในต่างประเทศ กองคุ้มครองและพัฒนาอาชีพ สค.

– ลักษณะผู้เข้าร่วมการประชุมฯ แบ่งเป็น 2 กลุ่ม

1) กลุ่มที่ 1 เป็นอาสาสมัครที่มีประสบการณ์ หรือผู้ที่ทำงานที่เกี่ยวข้อง และเคยผ่านกิจกรรมการพัฒนาทักษะของ สค. คิดเป็นร้อยละ 76.6 และมีประสบการณ์การช่วยเหลือมากกว่า 20 ราย

2) กลุ่มที่ 2 เป็นอาสาสมัครใหม่และไม่เคยเข้าร่วมกิจกรรมของ สค. คิดเป็นร้อยละ 23.4

– บทบาทของเครือข่ายอาสาสมัครให้คำปรึกษา

– เป็นการรวมตัวกันของกลุ่มคนไทยที่ไปใช้ชีวิตในต่างประเทศ โดยมีรูปแบบการให้ความช่วยเหลือทั้งการให้คำปรึกษา ให้ความรู้ ส่งต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง การจัดหาทุนเพื่อขอรับการสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐ เอกชน เพื่อดำเนินการภายในกลุ่ม สมาคม การจัดทำช่องทางการให้ความช่วยเหลือบน Social Media ลักษณะเพื่อนช่วยเพื่อน

– ประเด็นที่อาสาสมัครในต่างประเทศดำเนินการให้คำปรึกษา มี 5 ด้าน ได้แก่

1) ด้านครอบครัว – การใช้ชีวิตคู่ ปัญหาเรื่องลูก ความรุนแรงในครอบครัวทั้งทางร่างกายและจิตใจ การหย่าร้าง และเศรษฐกิจในครอบครัว

2) ด้านการใช้ชีวิตในต่างประเทศ – การระบายทุกข์ระบายความเครียด    การถูกเอารัดเอาเปรียบจากนายจ้าง ด้านวัฒนธรรมและประเพณี การถูกหลอกลวงให้มาทำงาน

3) ด้านกฎหมาย – การสมรส การทำวีซ่า การขอสัญชาติ ที่ปรึกษาด้านกฎหมาย มรดก การรับบุตรบุญธรรม การสาธารณสุข ยาเสพติด

4) ด้านภาษา – การแปลเอกสาร การเป็นล่ามทางการแพทย์

5) ด้านอื่น ๆ – กรณีตกทุกข์ ทรัพย์สินสูญหาย ให้ความช่วยเหลือการเงินเฉพาะหน้าเร่งด่วน

– การดำเนินกิจกรรมในวันจันทร์ที่ 1 กรกฎาคม 2562

เจ้าหน้าที่กลุ่มส่งเสริมความร่วมมือระหว่างประเทศรับลงทะเบียนผู้เข้าพักที่เดินทางมาจากภูมิลำเนาในต่างประเทศ พร้อมชี้แจงวัตถุประสงค์ของการจัดการประชุม เวลานัดหมาย และสถานที่จัดการประชุมเชิงปฏิบัติการฯ

– การดำเนินกิจกรรมในวันอังคารที่ 2 กรกฎาคม 2562

– พิธีเปิด – นายเลิศปัญญา บูรณบัณฑิต อธิบดีกรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว เป็นประธานในพิธีเปิดการประชุมเชิงปฏิบัติการฯ พร้อมบรรยายพิเศษในห้วข้อ “พม.กับภารกิจ เพื่อคนไทยในต่างประเทศ” และนางสาวกุรุพิน สิงห์น้อย เป็นผู้กล่าวรายงาน โดยเนื้อหาการบรรยาย เป็นการเชื่อมโยงการดำเนินภารกิจฯ ที่เชื่อมโยงและสอดรับกับยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ 20 ปี แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 และยุทธศาสตร์การพัฒนาสตรี พ.ศ. 2560 – 2564 ผ่าน 4 มาตรการ ได้แก่

1) การเสริมพลังให้กลุ่มเป้าหมายต่าง ๆ อาทิ การเตรียมความพร้อมแก่หญิงไทยก่อนไปใช้ชีวิตในต่างประเทศ การใช้ประโยชน์จากหนังสือบันได 5 ขั้น สานฝันในต่างแดน

2) บูรณาการหุ้นส่วนการทำงาน อาทิ การสร้างความร่วมมือในการพัฒนาระบบข้อมูลการให้ความช่วยเหลือของเครือข่ายหญิงไทยในต่างประเทศ นำร่องประเทศญี่ปุ่น

3) สร้างเครือข่ายคนไทยในต่างประเทศเพื่อส่งเสริมความรับผิดชอบต่อสังคม อาทิ การเข้าร่วมประชุมสามัญและสัมมนาประจำปีของเครือข่ายหญิงไทยในยุโรป

4) การวิจัยและพัฒนา อาทิ การสังเคราะห์สถานการณ์ทางสังคม เพื่อการเฝ้าระวังเตือนภัยสำหรับกลุ่มคนไทยในต่างประเทศ

– การบรรยายในหัวข้อ บทบาทภาครัฐ: การช่วยเหลือหญิงไทยในต่างแดน   นายบัญชา ยืนยงจงเจริญ ผู้อำนวยการกองคุ้มครองและดูแลผลประโยชน์ กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ นำเสนอกระบวนการให้ความช่วยเหลือผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ ผู้ตกทุกข์ในต่างประเทศ รวมถึงสถานการณ์ปัจจุบันของประเทศที่มีคนไทยประสบปัญหา เช่น สาธารณรัฐเกาหลี ไต้หวัน มาเลเซีย เป็นต้น

– การเสวนาถอดบทเรียนบทบาทอาสาสมัครการช่วยเหลือหญิงไทยในต่างแดนและบทเรียนที่ดี โดย นางนงลักษณ์ ใจสงฆ์ เทร็พพ์ ผู้อำนวยการศูนย์การปรึกษาแนะนำและช่วยเหลือคนไทยในต่างประเทศ นางวีริน ทาเคดะ ประธานเครือข่ายคนไทยในญี่ปุ่น และ นายแพทย์ประเวช ตันติพิพัฒนาสกุล เป็นผู้ดำเนินรายการ โดยมีเนื้อหาเกี่ยวกับจุดเริ่มต้นและหลักคิดของการเป็นอาสาสมัคร การสร้างเครือข่าย การดูแลสภาพจิตใจของผู้ทำหน้าที่อาสาสมัคร

– การดำเนินกิจกรรมในวันพุธที่ 3 กรกฎาคม 2562

นายแพทย์ประเวช ตันติพิพัฒนาสกุล บรรยายและดำเนินกิจกรรมเสริมสร้างความรู้เทคนิคการให้คำปรึกษา การเสริมสร้างทักษะและขีดความสามารถของอาสาสมัคร ในการทำหน้าที่จิตอาสาในต่างแดน โดยเน้นการเยียวยาและดูแลจิตใจตนเอง และกำชับไม่ให้อาสาสมัครชี้นำ ยื่นคำตอบ หรือตัดสินอย่างรวดเร็วก่อนดำเนินการตามกระบวนการให้คำปรึกษา 5 ข้อ ได้แก่

1) การสร้างสัมพันธภาพ โดยคำนึงถึงความปลอดภัยของอาสาสมัคร

2) ตกลงบริการ

3) ทำความเข้าใจปัญหา

4) พิจารณาทางเลือก สอนให้ผู้ประสบปัญหาคิดแบบมีทางเลือก

5) ตัดสินใจ ลงมือทำและติดตามผล

– การดำเนินกิจกรรมในวันพฤหัสบดีที่ 4 กรกฎาคม 2562

– การบรรยายให้ความรู้ 4 หัวข้อ ได้แก่

1) แนวทางการขอจดทะเบียนบุตรบุญธรรมในต่างประเทศ โดยนางสาวจินตนา วัชรากูล ผู้อำนวยการกลุ่มสำนักงานกลางการรับเด็กเป็นบุตรบุญธรรมระหว่างประเทศ กรมกิจการเด็กและเยาวชน โดยนำเสนอภารกิจการเป็นสำนักงานกลางของรัฐที่รับผิดชอบงานบุตรบุญธรรม ตามอนุสัญญาว่าด้วย   การคุ้มครองและความร่วมมือในการรับรองบุตรบุญธรรมระหว่างประเทศ และได้กำชับให้หญิงไทยที่สมรสกับชาวต่างชาติ ต้องให้ทั้งคู่สามีภรรยายื่นความจำนงรับเด็กทั้งคู่ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดกรณีเด็กไม่ได้รับอนุญาตให้เข้าประเทศ หรือไม่ได้รับสิทธิประโยชน์ในต่างประเทศ

2) หลักเกณฑ์การคัดเลือกทหารเกณฑ์ โดยพันเอกเสกสรรค์ เสืออิ่ม ผู้อำนวยการกองการสัสดี หน่วยบัญชาการรักษาดินแดน โดยกำชับหน้าที่ของชายไทยตามพระราชบัญญัติรับราชการทหาร พ.ศ. 2497รวมถึงช่วงอายุสำคัญต่อการแสดงตนเพื่อทำหน้าที่ตรวจเลือกทหาร การขอผ่อนผันการเกณฑ์ทหาร เอกสารสำคัญทางการเกณฑ์ทหารที่ต้องใช้ประกอบการสมัครงาน ทำธุรกรรมนิติบุคคล

3) อาสาสมัครพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ในต่างประเทศ โดยนางเบญจวรรณ บุตรเพชรรัตน์ หัวหน้ากลุ่มมาตรการและกลไก กองกิจการอาสาสมัครและภาคประชาสังคม กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ โดยนำเสนอสาระสำคัญของพระราชบัญญัติส่งเสริมการจัดสวัสดิการสังคม พ.ศ. 2546 เกี่ยวกับการรับรององค์กรสาธารณประโยชน์ ระเบียบกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ว่าด้วยอาสาสมัครพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (อพม.) พ.ศ. 2557 รางวัลและการยกย่องแก่ อพม. และแนวทางการดำเนินการตามแนวทาง SMART อพม.

4) การเขียนข้อเสนอโครงการ โดย ดร. อรพินท์ สพโชคชัย นักวิชาการอิสระ

นำเสนอหลักการ องค์ประกอบของข้อเสนอโครงการ การแบ่งกลุ่มเพื่อฝึกปฏิบัติจัดทำโครงการ และนำเสนอเพื่อขอรับข้อคิดเห็นจากวิทยากร อาทิ โครงการเสริมสร้างความเข้มแข็งของอาสาสมัครในประเทศ การจัดทำเอกสารการสนทนาภาษาญี่ปุ่น โครงการสัสดีสัญจรในภูมิภาคยุโรป

– พิธีปิดการประชุมเชิงปฏิบัติการฯ และมอบเกียรติบัตร

– นายเลิศปัญญา บูรณบัณฑิต อธิบดีกรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว เป็นประธานในพิธีปิดการประชุมและมอบเกียรติบัตร โดยนางวีริน ทาเคดะ ประธานเครือข่ายคนไทยในญี่ปุ่น กล่าวขอบคุณ สค.

– ในโอกาสนี้ ได้รับเกียรติจากนางสาววิจิตา รชตะนันทิกุล รองอธิบดี สค. นางสาวกุรุพิน สิงห์น้อย ผู้อำนวยการกองยุทธศาสตร์และแผนงาน และนางสาวฉัฐพร งามเกลี้ยง ผู้อำนวยการกลุ่มคุ้มครองและพิทักษ์สิทธิ กองคุ้มครองและพัฒนาอาชีพ เข้าร่วมพิธีปิดการประชุมฯ

– การดำเนินกิจกรรมในวันศุกร์ที่ 5 กรกฎาคม 2562

คณะเข้าร่วมการประชุมฯ ศึกษาดูงานมหกรรมด้านสังคม Thailand Social Expo 2019 ณ ชาเลนเจอร์ ฮอลล์ 2 อิมแพ็คเมืองทองธานี และดำเนินกิจกรรม ดังนี้

– เข้าร่วมในพิธีเปิดงาน และรับฟังปาฐกถาพิเศษจากนายวิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรี ในหัวข้อ กรอบและทิศทางการพัฒนาด้านสังคมของไทยภายใต้นวัตกรรมและดิจิทัล

– ให้การต้อนรับรองนายกฯ และนายปรเมธี วิมลศิริ ปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ณ บูธเครือข่ายหญิงไทยในต่างประเทศ นำโดยนางวีริน ทาเคดะ ประธานเครือข่ายคนไทยในญี่ปุ่น และนางจงเจริญ ศรแก้ว กริมสมันน์ ประธานเครือข่ายหญิงไทยในยุโรป ภายในอุทยานการเรียนรู้กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว

– ข้อมูลจากการแลกเปลี่ยนระหว่างผู้เข้าร่วมประชุมฯ ที่สำคัญ

– อุปสรรคของการช่วยเหลือหญิงไทยในต่างประเทศ

– สมาชิกของเครือข่ายไม่มีความรู้เกี่ยวกับกฎหมายทั้งของไทย และประเทศที่ย้ายไปพำนัก ทำให้การติดต่อกับหน่วยงานต่างประเทศทำได้ยากขึ้น ซึ่งต้องอาศัยเวลาในการสร้างความไว้วางใจ สร้างการยอมรับกับหน่วยงานในต่างประเทศ และบางประเทศในยุโรป กรณีเกิดการกระทำความรุนแรงในครอบครัว เช่น หญิงไทยถูกสามีทำร้ายแล้วหนีออกจากบ้านไปอาศัยอยู่วัดเป็นการชั่วคราวก่อนจะไปแจ้งให้เจ้าหน้าที่รัฐทราบ เจ้าหน้าที่รัฐจะไม่สามารถให้ความช่วยเหลือหญิงไทยที่ประสบเหตุได้ เนื่องจากมีสถานที่ที่ปลอดภัยสำหรับผู้หญิงแล้ว

– ปัญหาเรื่องการเกณฑ์ทหารของลูกครึ่งที่พ่อหรือแม่เป็นต่างด้าว แล้วได้สัญชาติ ซึ่งยังมีหน้าที่เข้ารับการเกณฑ์ทหารตามกฎหมาย ซึ่งยังมีความจำเป็นที่อาสาสมัครต้องได้รับความรู้เพิ่ม

– ผลการประเมินการจัดประชุมเชิงปฏิบัติการฯ

– ระดับความพึงพอใจต่อวิทยากร ร้อยละ 87.3 พึงพอใจมาก – มากที่สุด

– ระดับความพึงพอใจต่อเนื้อหาหลังได้รับการอบรม สามารถนำไปใช้ได้จริง ร้อยละ 85.4 พึงพอใจมาก – มากที่สุด

– ความรู้ของผู้เข้าร่วมกิจกรรม (คะแนน 1 – 10) ก่อนเข้าร่วม ค่าคะแนนเฉลี่ย 6.29 หลังเข้าร่วม มีค่าคะแนนเฉลี่ย 8.36 เพิ่มขึ้น ร้อยละ 2.07

– ระดับความพึงพอใจต่อการจัดกิจกรรมในเรื่องที่พัก ห้องประชุม อาหาร อุปกรณ์โสตทัศนูปกรณ์ ร้อยละ 86.8 พึงพอใจมาก – มากที่สุด

– ระดับความพึงพอใจภาพรวมของการจัดกิจกรรม ร้อยละ 93.8 พึงพอใจมาก – มากที่สุด

– ผลสรุปของการดำเนินโครงการ

– ผู้เข้าร่วมการประชุมเชิงปฏิบัติการฯ มีความพึงพอใจอย่างมากต่อการจัดกิจกรรมและมีการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและเสนอข้อซักถามต่อวิทยากรทุกท่านอย่างแข็งขัน

– ผู้เข้าร่วมการประชุมเชิงปฏิบัติการฯ มีข้อเสนอแนะ ดังนี้

1) ขอให้จัดกิจกรรมลักษณะนี้อย่างต่อเนื่อง และขยายผลไปดำเนินการในต่างประเทศ เนื่องจากยังมีหลายเครือข่ายไม่สามารถกลับมายังประเทศไทยตามช่วงเวลาที่กำหนดในการจัดกิจกรรมในแต่ละปี

2) ปรับหลักสูตรให้สอดคล้องกับบริบทของสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลง โดยเฉพาะเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับข้อกฎหมาย การเขียนโครงการเพื่อขอรับการสนับสนุนงบประมาณ รวมถึงขยายระยะเวลาโครงการ เพื่อให้สามารถเพิ่มเวลาในการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ และการตอบข้อซักถามกับวิทยากร

3) จัดแยกกลุ่มเป้าหมายเป็น 2 ห้อง คือ กลุ่มอาสาสมัครใหม่ที่ไม่เคยเข้ารับความรู้กับกลุ่มอาสาสมัครที่มีประสบการณ์และเคยได้รับความรู้จากกิจกรรมของ สค. เพื่อให้สามารถพัฒนาหลักสูตรได้ตรงกับความต้องการและเหมาะสมกับระดับประสบการณ์ของผู้เข้าร่วมกิจกรรม